Kunst tegen vernietiging. Over de schilderkunst van Felix Nussbaum en Samuel Bak

Bartlema_Nussbaum_Triumph_des_Todes_(Die_Gerippe_spielen_zum_Tanz)',_1944Het intrigerende werk van de schilders Felix Nussbaum en Samuel Bak wordt gekenmerkt door de verschrikkingen van de Holocaust. Nussbaum werd in augustus 1944 vermoord in Auschwitz. Bak werd in diezelfde zomer van 1944 als 11-jarig kind in Vilna bevrijd door de Sovjets ─ hij en zijn moeder waren enige overlevenden van de familie. Het werk van zowel Nussbaum als Bak is samen te vatten onder één noemer: kunst tegen vernietiging.

Felix Nussbaum, die in 1904 in Osnabrück geboren werd, kwam in de jaren dertig, na een snelle ontwikkeling in zijn carrière als kunstenaar, steeds meer in de problemen vanwege zijn Joodse afkomst. Vanuit Rome, via San Remo, Bazel en Parijs belandt hij in het Belgische Oostende. Daar wordt hij op 10 mei 1940 door de Belgische autoriteiten opgepakt en geïnterneerd in een kamp in het Zuid-Franse Saint Cyprien. Het lukt hem na twee maanden te ontsnappen, waarna hij terugkeert naar België. Daar duikt hij onder en blijft schilderen. In mei 1944 wordt hij verraden en gedeporteerd naar Auschwitz, waar hij begin augustus wordt omgebracht. Zijn werk heeft een uitgesproken politiek karakter dat zich richt tegen de oorlog: indrukwekkende schilderijen waarin eigen diepe oorlogs- en kampervaringen elkaar afwisselen. Dat geldt ook voor het werk van Samuel Bak, die na de oorlog in 1948 met zijn moeder emigreert naar Israël en zich uiteindelijk vestigt in de Verenigde Staten. In een compleet andere stijl dan die van Nussbaum verwerkt ook hij het drama van de massamoord, waarbij hij gebruik maakt van allegorie en metafoor als bijzondere verbeelding van wat eigenlijk niet verbeeld kan worden.


docentDrs. Ruud Bartlema
onderwijsvorm2 hoorcolleges met aan het eind ruimte voor vragen
studiebelastinggeen
literatuursuggestieliteratuurlijst wordt tijdens de colleges verstrekt
dag en tijdwoensdag, 13.30-16.00 uur
data3 en 10 juli 2019
cursusprijs€ 58
uiterste aanmelddatum25 juni
     

 Direct aanmelden