Mysteriën in de Romeinse wereld

Mysteriën in de Romeinse wereld

Cursusbeschrijving

In het Romeinse rijk verbreidden zich naast de traditionele en door de overheid onderhouden religie verschillende nieuwe en particuliere culten en religies. Zij richtten zich op het individu en diens leven in het heden en ook (meestal) in het hiernamaals. De toetreding was een inwijding, in het Grieks een mystērion, dat de bijbetekenis van 'geheim' kreeg, omdat de ingewijden aan anderen niets los mochten laten over hun inwijding. Deze religies namen in de Romeinse keizertijd een grote vlucht. De meeste waren in de tijd na ongeveer 300 v.C. ontstaan en kwamen uit het oostelijke Middellandse Zeegebied. Ze werden gekenmerkt door een vermenging van heterogene elementen: Griekse, Egyptische, Syrische, Klein-Aziatische en zo voort. Ook het christendom verbreidde zich als een particuliere en op het individu gerichte inwijdingsreligie – totdat keizer Constantijn zich in 312 bekeerde en het christendom in de vierde eeuw de andere, niet-christelijke inwijdingsreligies zou verdringen.

In vijf hoorcolleges richten we ons op de vele inwijdingsreligies van de derde eeuw, op hun overeenkomsten en verschillen. Wat was hun 'boodschap'? Waaruit bestonden de inwijding en verdere rituelen? Hadden zij speciaal personeel (priesters en dergelijke)? Op wie richtten zij zich vooral en hoe verbreidden zij zich? En waardoor had één groep, de orthodoxe of katholieke christenen, uiteindelijk zoveel meer succes dan alle andere?

Na afloop van deze cursus hebt u een gedegen beeld van de inwijdingsreligies, met inbegrip van de christelijke, in de Romeinse wereld vlak voor de overwinning van het christendom.

Data en tijden

Deze cursus bestaat uit 5 hoorcolleges met ruimte voor vragen.

Data: 10, 14, 17, 21 en 24 oktober 2019.

Dag en tijd: maandag en donderdag, 13.30-16.00 uur.

Opbouw
College 1
•    Inleiding I: Het Romeinse rijk en zijn religieus landschap in de derde eeuw: de verschillende bevolkingsgroepen; rijksculten en lokale culten; overal goden.
•    Inleiding II: Persoonlijke vroomheid, offers, magische handelingen, voorstellingen over dood en hiernamaals.
•    Twee oude mysteriën: Demeter (Eleusis) – en Dionysos-mysteriën
•    De Kleinaziatische Grote Moeder, Kybele en Attis.

College 2
•    De Syrische Godin en andere Syrische godheden
•    Nieuwe soldatengoden: Jupiter Dolichenus, Jupiter Heliopolitanus
•    Mithras
•    Een syncretistische Hoogste God: Sabazios en/of Theos Hypsistos

College 3
•    Isis en Serapis
•    'Filosofische' mysteriën: Hermes Trismegistus
•    'Filosofische' mysteriën: Orfici, Neopythagoreërs
•    'Filosofische' mysteriën: Plotinus en Porphyrius

College 4
•    De mainstream christenen I
•    De mainstream christenen II
•    Montanisten
•    Marcionieten

College 5
•    Diverse Gnostici
•    Manicheërs
•    Hoofdlijnen: opkomst, ondergang of transformatie van diverse religies

Literatuur en voorkennis

Geprinte hand-outs.

Enige kennis van religie en geschiedenis in de oudheid is gewenst, maar niet vereist. In de bibliografie veel titels in het Engels, soms ook Duits.

Studiebelasting: geen.

Docent

Henk_SingoremptyDr. Henk W. Singor doceerde tot zijn pensionering vele jaren Oude Geschiedenis aan de Universiteit Leiden. Hij is bekend als mede-auteur van het handboek De Oudheid (1995 e.v., vele herdukken) en als schrijver van o.a. Constantijn en de christelijke revolutie in het Romeinse rijk (2014).

Prijs en aanmelden

Prijs: € 148 (incl. hand-outs t.w.v. € 3) per deelnemer.

Wilt u zich aanmelden voor een cursus?
Dat kan via onderstaande knop. U meldt zich aan per programma. U krijgt dan eerst de vraag om een MijnHOVO-account aan te maken. In de bevestingsmail hiervan vindt u het verzoek een wachtwoord aan te maken. Direct daarna kunt u uw aanmelding voltooien.
Zodra u een eigen MijnHOVO-account hebt, kunt u direct zich voor deze of andere cursussen aanmelden.

De uiterste aanmelddatum voor deze cursus is verstreken; inschrijven is helaas niet meer mogelijk.