Koningen in Groningen A en B: Een tocht langs adel in Groninger kerken - VOL -

Lier_Stedum_-_Bartholomeuskerk_HardscarfIn Groningen woonden koningen. Althans: er woonden rijke landbezitters die zich koningen over hun land en in ‘hun’ kerk waanden, terwijl ze zelfs geen lagere adellijke titel bezaten. Vanwege hun grote landbezit hadden de families veel rechten, soms alleenrechten, in de plaatselijke kerk. Orgels, herenbanken, preekstoelen, rouwborden en – monumenten werden door hen betaald en vaak voorzien van het familiewapen.
In nagenoeg alle oude kerken manifesteert de Groninger adel zich, maar in sommige kerken meer dan in andere. Wat dacht borgheer Alberda toen hij een eigen poort naar zijn eigen herenbank liet maken? Hij wilde kennelijk niet met het gewone volk de kerk betreden. En vanuit de ‘skybox’- herenbank in Midwolde konden de rijken hun voorouders en personeel – onder wie de dominee – goed overzien. Uit talloze verhalen blijkt wel dat de heren zeer ver konden gaan in hun machtsuitoefening in de kerk, maar soms troffen ze een onwillige dominee of ouderling.

De kerkinrichting lijkt in deze gevallen een verlengstuk te zijn van de eigen borg, waar ook met veel pracht en praal aan bezoekers getoond werd hoe rijk het familieverleden en hoe groot de macht was. Het duidelijkst wordt dat met de avondmaalstafels: dat waren vaak oude bijzettafels uit de borg. In Stedum, Midwolde en Uithuizermeeden zijn praalgraven te vinden, in de relatief kleine kerk van Midwolde zelfs buitenproportioneel groot. Pieterburen heeft een adelsinrichting uit een lange periode. De laatste borgheer die nog wat toevoegde vocht tegen de tijd: nog na de Bataafse Republiek poogde hij de oude luister in de kerk te herstellen. Middelstum, Pieterburen en Uithuizermeeden tonen de mooiste totale adelsinrichting van de provincie. Een aantal van deze kerken is zó imposant dat ze zijn opgenomen in ‘Het grootste museum van Nederland’ door het Catharijneconvent. Tijdens een dagexcursie zullen diverse kerken worden bezocht.

overige informatie

Er zijn twee groepen, A en B – zie hieronder. Toegang tot de kerken is altijd onder voorbehoud i.v.m. eventuele (rouw)diensten. Kort voor aanvang ontvangt u exacte informatie over vertrektijden en locaties. De cursusprijs is inclusief busvervoer vanaf de Vrije Universiteit Amsterdam, entree kerken, koffie en consumptie, exclusief lunch.
 

docentDrs. Saskia van Lier
onderwijsvorm1 hoorcollege, 1 dagexcursie
studiebelastinggeen
literatuurdigitale hand-outs
dataGroep A
college maandag 1 juli 2019, 10.30-13.00 uur
excursie dinsdag 2 juli 2019, 8.30-ca. 19.00 uur
Groep B
college maandag 1 juli 2019, 13.30-16.00 uur
excursie donderdag 4 juli 2019, 8.30-ca. 19.00 uur
cursusprijs€ 135 (incl. excursie)
uiterste aanmelddatum25 juni
     

 

 Direct aanmelden