Stijlgeschiedenis van de schilderijlijst - niet het schilderij, maar de lijst!

Schilderijlijst

cursusbeschrijving

Een schilderijlijst beïnvloedt onze percepties van het bijbehorende schilderij. Lijsten kunnen smal of breed zijn, ingetogen of uitbundig, strak of zwierig, diep en donker of juist helder verguld. Zo zijn er feestelijk geornamenteerde schilderijlijsten, maar ook statige architecturale omlijstingen die een bijna onontkoombare serieuze stemming oproepen. De esthetische en emotionele impact van de lijst op onze beleving kan een het schilderij maken of breken. In deze cursus worden stijlperioden, panelen en doeken in historische interieurs, de smaak van verzamelaars, veranderende museumopvattingen en de materialiteit van schilderijlijsten belicht.

Schilderijlijsten zelf hebben vaak boeiende verhalen te vertellen. Uit de werken van Van Eyck, Dürer, Rembrandt en Whistler blijkt reeds een fascinatie voor de mogelijkheden van het inlijsten, zowel driedimensionaal als in trompe-l’oeil. In het bewustzijn van die kunstenaars hield het schilderij zeker niet op bij een centrale voorstelling.

Lijsten laten zich bovendien lezen als exponenten van de stijlperioden waarin zij ontstonden. De collegecyclus voert u mee door de fascinerende evolutie van de schilderijlijst, van oud-Egyptische, Romeinse en Middeleeuwse prototypen tot aan de moderne tijd. Uitgelicht wordt hoe schilderijlijsten door de eeuwen heen nauw verbonden waren met de architectuurgeschiedenis. Verder kijken we naar invloeden op lijstontwerpen, zoals verluchte handschriften, Italianisanten, zilversmeedwerk en modellenboeken. Behalve met Nederlandse ebbenhouten lijsten, kwablijsten en trofeeënlijsten maakt u ook kennis met internationale stijlen. We behandelen de vijftiende en zestiende-eeuwse Gotische- en Renaissancelijsten, Franse Lodewijkstijlen uit de zeventiende en achttiende eeuw en de overgang naar mechanische lijstenproductie tijdens de negentiende en twintigste eeuw.

Vertrouwdheid met stijlperioden in de Westerse schilderkunst en/of bouwkunst is een plus, maar niet vereist voor deze serie.

college 1 Kozijnen in de eerste architectuur. ‘Windows’ en ‘Pictorial space’. Middeleeuwse lijstwerken en de ‘uitvinding’ van het schilderij. Veelluiken en triptieken.

college 2 De overgang van Laatgotische- naar Renaissance schilderijlijsten in de Nederlanden. Schilderijlijsten tijdens de Hollandse gouden eeuw.

college 3 Italiaanse schilderijlijsten, waaronder Byzantijnse, Tabernakel, Cassetta, Sansovino en Baroklijsten. Twee eeuwen lijsten in de Franse Lodewijkstijlen.

college 4 Mechanische productie van schilderijlijsten en reacties daarop. Art Nouveau, Art Deco, Minimalisme. Oorspronkelijke inlijsting en herinlijstingen.


 

Docent

Baija-portretfotoDrs. Hubert Baija is promovendus aan de Universiteit van Amsterdam, na dertig jaar gewerkt te hebben als restaurator en onderzoeker bij het Rijksmuseum in Amsterdam. Sinds 1997 onderwijst hij stijlgeschiedenis, historische technologie en restauratie-ethiek in binnen- en buitenland, waaronder sinds 2005 aan de UvA-restauratorenopleiding.

Onderwijsvorm en literatuur

Onderwijsvorm 
hoorcolleges met ruimte voor vragen

Onderwijs op de VU of online?
De cursussen in het zomerprogramma worden waar mogelijk in een hybride vorm aangeboden. Dit betekent dat u kunt kiezen of u de colleges in een geschikte cursusruimte live op de VU wilt volgen of volledig live online vanuit huis.
U meldt zich aan per programma via de rode button: ‘Aanmelden live op de VU' OF via blauwe button: 'Aanmelden live online' onder het tabblad 'Praktische informatie en aanmelden'.
Wij volgen altijd de richtlijnen van het RIVM. Als daardoor onverhoopt ‘fysieke’ colleges niet (meer) mogelijk zijn, dan nemen wij contact met u op over de vervangende oplossing.   

Deze cursus wordt aangeboden als hybride cursus. U volgt de cursus op vastgestelde data en tijden.
Meer informatie over online onderwijs bij HOVO Amsterdam vindt u onder het kopje HOVO Online - Zoom for Education.

Literatuur

gedrukte reader

Studiebelasting

ca. 2 uur per week

Praktische informatie en aanmelden

Aantal colleges
4 hoorcolleges met ruimte voor vragen en discussie

Dag en tijd
dinsdag en donderdag, 10.30-13.00 uur

Data
6, 8, 13 en 15 juli 2021

Cursusprijs
€ 128,- (inclusief gedrukte reader)

Uiterste aanmelddatum
22 juni

Aanmelden met MijnHOVO-account

U meldt zich aan per programma via onderstaande rode button: ‘Aanmelden live op de VU' OF via onderstaande blauwe button: 'Aanmelden live online'.
Als u al een MijnHOVO-account heeft kunt u zich meteen aanmelden met uw gebruikersnaam en wachtwoord. Als u al een MijnHOVO-account heeft kunt u zich meteen aanmelden met uw gebruikersnaam en wachtwoord.

Nieuw bij HOVO? Maak een account aan!

Heeft u nog niet eerder een HOVO cursus gevolgd, dan maakt u eerst een MijnHOVO-account aan.
U klikt op de MijnHOVO pagina, en vervolgens op het stappenplan, een handleiding met afbeeldingen die u stap voor stap kunt volgen.
Zodra u een eigen MijnHOVO-account hebt, kunt u zich direct aanmelden voor de cursus van uw keuze.

Bij de Veelgestelde vragen vindt u nog meer antwoorden. Als het antwoord op uw vraag hier niet bij staat, kunt u contact opnemen met een van onze medewerkers via hovo@vu.nl.
Kijk bij tabblad ‘Onderwijsvorm’ voor meer informatie over de keuzemogelijkheid tussen online colleges (live colleges) of colleges op de VU.


Fysiek  Online